220 godina česme Četiri lava u Sremskim Karlovcima - cevima od pečene gline sprovedena izvorska voda


Krasi centar Karlovaca čitavih 220 godina

U dugačkom nizu spomenika kulture i simbola Sremskih Karlovaca, iako ne tako monumetnalna kao ostali, za svoje mesto lepotom i značajem izborila se česma i „Četiri lava“.

Mesto susreta, okupljanja i  druženja  nebrojenih generacija đaka, posetilaca i žitelja, nemi svedok važnih istorijskih, ali i  događaja iz života običnih ljudi, ovekovečena na fotografijama, kojima se nikada utvrditi broj neće, u  filmovima, TV serijama i emisijama, krasi centar Karlovaca čitavih 220 godina, a od 2007. živi svoj novi život.

Podignuta je 1799. godine nastojanjem dr Jovana Živkovića, gradskog fizika iliti lekara, a pod patronatom mitropolita Stefana Stratimirovića, koji je  zahvaljujući izuzetnom obrazovanju i istančanom ukusu, doveo italijanske umetnike-majstore za obradu mermera. Živković je predlagao i pre pojave kuge u Karlovcima 1795. koja je do aprila sledeće godine odnela 112  života, da se „Karlovčanima u interesu njihovog zdravlja, obezbedi u dovoljnoj količini zdrava izvorska voda“, ali je taj njegov predlog realizovan tek 1799. godine, prenosi Dnevnik.

Na predlog vojnog inženjera Vangera cevima od pečene gline sprovedena je izvorska voda iz podnožja Čeratskog brega do centra. Glavna vodovodna cev sprovedena je sa izvora  koji se nalazio u sadašnjoj Ulici braće Anđelića 61 kroz razna dvorišta do česme koja se u vreme izgradnje nalazila  bliže zgradi pod brojem 3 na centralnom trgu. Načinjena je od crvenog mermera poznatog pod imenom „vörös marvany“, izvađenog iz kamenoloma u blizini Pečuja u Mađarskoj.

Sastoji se od četvorougaonog stuba u kojem se nalazi vodovodna cev, i bazena napravljenog od istog materijala. Na stubu su pričvršćene četiri mermerne poloče na kojima su izvajane lavovske glave iz čijih čeljusti kroz bakarne lule teče voda. Iznad lavovskih glava na pločama na svakoj strani  ispisan je tekst, koji u prevodu glasi: “Karlovački gradski načelnik Hauk nastojao je da se 1799. godine izvede ova česma, za vlade imperatora i kralja Franca II, kad je Stefan Stratimirović, arhiepiskop i mitropolit upravljao istočno-pravoslavnom crkvom, a FML baron A. Ženein upravljao kao vrhovni zapovednik vojnim i političkim poslovima u Slavoniji i Sremu“. „Istočnikovoditelj“ Dimitrije Zaharič, kako stoji zabeleženo na samoj česmi, sproveo je vodu do česme, a mermer su obradili Talijani Đuzepe Aprili i Andrej Solar,

Česma je premeštena 1903. godine na današnju lokaciju, posle izgradnje gimnazije. Renovirana je prvi put 1858. i 1925. o čemu takođe svedoče zapisi na kamenim pločama iznad bazena česme, piše Dnevnik.

izvor: dnevnik.rs, agencije, foto: novisad.rs


POPULARNO