12.06.2017.

Kamenički park se gradio od 1790. do 1811. godine: Zasađene retke vrste drveća prikupljene iz celog sveta


Kad je porodica Marcibanji, a potom Karačonji, u 18. i 19. veku izgradila velelepni dvorac i oko njega veliki park u Sremskoj Kamenici
nije ni slutila da će mesto, odakle su se jednim pogledom mogli obuhvatiti Petrovaradinska tvrđava i Novi Sad, mnogo godina kasnije postati omiljeno izletište Novosađana.

Kamenički park, koji od decembra 2008. godine ima status spomenika prirode, a odlukom Skupštine grada dat je na staranje JKP “Gradsko zelenilo”, gradio se u etapama od 1790. do 1811. godine. O dvorcu Marcibanji-Karačonji iz vremena kad su ga plemićke porodice napustile, vrlo se malo zna i gotovo ništa nije napisano. Na ulazu u dvorac nalazi se spomen-ploča na kojoj piše da je zdanje podigla porodica Marcibanji de Puho.


Poznato je, međutim, da se sredinom tridesetih godina 19. veka devojka iz porodice Marcibanji, Marija, udala za grofa Gvida Karačonjija, koji je u miraz dobio kameničko vlastelinstvo sa ovim dvorcem.

"U Sremsku Kamenicu su dolazili samo leti i to za vreme berbe grožđa", opisuje nekadašnje prilike publicista Zoran Knežev u svojoj knjizi “Novi Sad priče iz prošlosti”. "Tada su se u dvorcu održavali veliki prijemi i balovi. Grof Karačonji je park uredio po ugledu na čuvene engleske parkove".


Park se tada, kao i danas, prostirao na 28 hektara, a u njemu su bile zasađene retke vrste parkovnog drveća prikupljene iz celog sveta. Bio je ukrašen skulpturama i cvetnim žardinjerama, a imao je pešačke, i staze za jahanje, kamene klupe, česme i veštačko jezero sa ribama. Prateći ekonomski objekti, locirani ispred dvorca prema Dunavu, izgrađeni su 1850. godine. Njih su, između ostalog, činile Kamelijenhaus, konjušnica, spremište za lađe...

To je prostor koji je skoro sasvim izgubio autentičnost. Poslednji vlasnik dvorca iz porodice Karačonji bio je mlađi Gvidov sin Eugen, u čijem vlasništvu je park ostao do 1918. godine.

"Najupečatljivija je bila skulptura 'Pet glava', postavljena na Brežuljku ljubavi, kako su ga vlasnici zvali. Tu je bila i Kamelijenhaus - kuća za grejanje i čuvanje pod staklom ovog egzotičnog cveća", priča dalje Knežev o dalekoj prošlosti. "Ostaci nekadašnjeg vrta i umetničkih dela, nažalost, danas nisu vidljivi", prenose Novosti.


U periodu između dva rata park je promenio nekoliko vlasnika i u njemu su se redovno održavali đurđevdanski uranci. U to vreme je bio i prilično zapušten, a Kraljevska banska uprava je zabranila parcelisanje, prodaju, ograđivanje parka i seču drveća. U Drugom svetskom ratu u njemu je podignuto osam betonskih bunkera, okrenutih prema Novom Sadu.

Posle završetka Prvog svetskog rata dvorac i park su postali vlasništvo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Džon Frotingem, major američke i pukovnik srpske vojske, i njegova supruga Jelena Lozanić su 1919. godine ovde osnovali Dom srpsko-američkog prijateljstva. U okviru njega su dugo vremena funkcionisali sirotište i škola. Frotingem je 1929. godine kupio dvorac, pomoćne zgrade i 18 jutara parka i osnovao Zadužbinu Džona V. Frotingema.

izvor: novosti.rs, agencije, foto: NSinfo